Balıkların Anatomisi

Balıklar omurgalı ve soğuk kanlı canlılardır. Omurgalı kategorsisinde olup diğer omurgalılardan farklıdırlar. Solungaçları ve yüzgeçleri su şartlarına uygun vücut yapıları onları diğer tüm canlılardan ayıran özellikleri olmuştur. Her balığın vücut yapısına bakarak nerede, hangi bölgede yaşadığını anlayabiliriz.

Bir balığın dış anatomisinde 11 farklı organ bulunmaktadır. Bunlardan 5′i yüzgeçtir: Sırt yüzgeci, Adipose yüzgeci(Her balıkta ayrı olarak bulunmaz bazı balıklarda adipose yüzgeci sırt yüzgeci ile birleşiktir.), Anal yüzgeç, Karın yüzgeci, Göğüs yüzgeci’dir. Diğer kısımları ise Göz, Burun, Ağız, Solungaç, Kuyruk ve Yanal çizgidir.

Yüzgeç : Balıklarda 5 adet yüzgeç olduğundan bahsetmiştik. Bunlar: Sırt yüzgeci, Adipose yüzgeci, Anal yüzgeç, Karın yüzgeci, Göğüs yüzgeci’dir.Yüzgeçler balığın su içerisindeki hareketini sağlayan organlardır.

Ağız : Ağız balıklarda solunum ve tat alma organıdır. Balıklarda tat alma; dudak ve ağız içerisinde olduğu gibi aynı zamanda farinkste, bıyık uçlarında, baş derisinde ve burun epitelindedir. Balıkların bir çoğunda dil yoktur. Olan balıklarda ise dil organı fazla gelişmemiştir. Balıkların ağızlarında çok kalın kastan yapılmış yumuşak bölümler vardır bunlar tat almaya yarar. Aynı zamanda ağız solunuma başlangıç organıdır da diyebiliriz.

Burun : Balıklarda burun solunum organı değil su içerisindeki kimyasal maddelerin kokusunu almaya yarayan bir organdır. Burun üst çene üzerinde bulunan tek veya çift deliklerdir. Koku alma kapsülleri ise bu deliklerin ucundadır. Burun içerisine giren su koku alma kapsülerine dokunarak sinirleri uyarır. Koku alma kapsülleri bazı balıklarda(köpek balıkları) aşırı gelişmiş olduğundan yüzlerce metreden kokuyu hemen alırlar. Bu organ balıklarda çok gelişmiş olduğundan yemide kolaylık ile bulabilirler.

Göz : Balıklarda gözler yaşadıkları ortama göre gelişmiştir. Işığın direk geçtiği ve temiz sulardaki balıklar iyi görür ve renkleri ayırt ederler. Syun dibinde yaşayan balıklar ise karanlıkta görmeye duyarlıdırlar ve gözleri temiz ve aydınlık sulardaki balıklar kadar iyi görmez(istisnai durumlar vardır. Örneğin vatoz balıklarının karanlıkta çok iyi görmeleri gibi). Pis sularda yaşayan balıkların gözleri küçülmüştür ve pek iyi görmez. Kör mağara balıklarında gözlerin işlevi yoktur. Balıklarda tek yöne odaklanma söz konusu değildir çift taraflı görürler hatta bazı balıkların göz kaslarında farklılıklar mevcuttur bir gözü aşşağıya bakarken diğeri yukarıyı görebilir. Balıklar dinlenme halinde gözleri işlevlerine devam eder ve yakını net görür uzağada uyum yapar. Balıklarda göz kapağı mevcut değildir. Bazı balıklarda güneş ışığından korunmak için göz üzerinde pul kaplı yerler vardır. Kara canlılarında göz kapağı göz kuruluğuna ve dışardan gelecek etkenlere karşı koruma sağlar. Su içerisinde kuruma gibi bir durum mevcut değildir. Bazı canlılarda ise avlanma zamanında göz bir duvar ile kaplanır(Köpek Balığı).

Solungaç : Solungaç balıklarda solunum yapmaya yarayan organdır. Solunum ağızda başlar solungaçta biter. Ağızdan alınan su solungaçlardan dışarı atılırken çözülmüş oksijen osmozlarla kana verilir. Bu işlem sırasında su içerisindeki besinler yutulur. Tuzlu su balıkları su içerler tatlı su balıkları ise su içmezler gerekli su ihtiyacını solungaç zarlarından osmoz yardımı ile alırlar. Deniz balıkları içtikleri suyun tuzunu böbreklerden değil solungaçlardan dışarı atarlar.

Yanal Çizgi(Yan Organ) : Yanal çizgi balıklarda su içerisindeki titreşimleri duymaya ve birbirlerine tehlikeyi haber vermeye yarar. Balıklarda kulak yoktur. Balıklarda işitme organı bir kapsül içinde bulunan iç kulaktan ibarettir. İç kulak sudaki titreşimleri idrak eder ve bu işitme organınada Labirent denir. İşitmede etkili olduğu gibi aynı zamanda denge ağırlık ve yer çekimi tespitindede işe yarar. Küçük frekanslı titreşimler yanal çizgi ile farkedilir. Bu organ derinin altında olup içi mukus kaplı bir çizgidir, yüzgeçlerden solungaca kadar uzanır. Bu çizgilerin uçlarında içinde sıvı ve sinirlerin bulunuğu bir torba vardır. Su içerisindeki küçük titreşimler bu torbanın içindeki sıvı tarafından farkedilerek sinirlere sinyal verir ve sinir aracılığı ile beyne iletilir. Başka bir balık tarafından farketilen tehlike bu yollar ile diğer balığa iletilir. Ses dalgalarını farkettiği gibi aynı zamanda akıntı yönünü, su sıcaklığını, suyun basıncınıda farkeder.

Kuyruk : Balıklarda kuyruk hareket ve yön verme organıdır. Kuyruklar yüzgeçler ile bir sistem içinde çalışırlar ve balığın yön, manevra kabiliyetini sağlayan organdır. Balıkların gövdesi pulludur kuyruklar ise pulsuz, esnek ve tüysüzdür.

Balıkların Gövdelerine Göre Yüzdüğü Sular Aşağıda Belirtilmiştir.

Yuvarlak, Silindirik Gövde : Akıntılı sularda hızlı yüzen balıklardır.

Sırt Bölgesi Düz Gövde : Az akıntılı sularda, su üzerinde avlanan balıklardır.

İnce Gövde : Akıntı farketmeksizin suyu delerek yüzen balıklardır.

Gövde Altı Düz(Solungaç ile kuyruk arası düz balıklar) : Dipte yüzen balıklardır.

Oval, Yassı Gövde : Hareketsiz durgun sular, sazlık ve yosun olan böölgede yaşayan balıklardır.

Balıkların Ağızlarına Göre Yüzdüğü Sular Aşağıda Belirtilmiştir.

Orta Ağızlı Balıklar : Orta sularda yaşayan balıklardır.

Üstte Ağızlı Balıklar : Üst sularda yaşayan balıklardır.

Altte Ağızlı Balıklar : Alt sular yani su diplerinde yaşayan balıklardır.